etkitepki.gif
trhrwthwrthrt.gif
Kuşların nasıl uçtuğu,nasıl havada kaldığı hakkında hiçdüşündünüz mü?

Sizce kuşun kanatlarının burda yaptığı görev ne olabilir? Fizik bilginizle ilişkilendiriniz?
Bilgisayarımızı masanın üstüne koyduğumuzda bilgisayarın düşmediğini biliyoruz sizce bunun sebebi ne olabilir?

Sizce bilgisayar ile masa arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Bu durumu dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri düşünerek cevaplayınız?
kicksoccer.gif
kickbrick.gif
Bir topa vurduğumuzda top durgun halden bizim vuruşumuz yönünde bir hareket gösterirken biz yerimizde durmaya devam ederiz. Halbuki bilgisayarda masaya bir kuvvet uygulamaktadır. Fakat masa yerinde durmaktadır. Her iki durumda da kuvvet uygulandığı halde hareketlerdeki farklılığın nedeni ne olabir?

Peki bir buz pistinde arkadaşınızı ittiğinizi düşündüğünüzde sizin ve arkadaşınızın yapacağı hareket nasıl olur? Bunu topa vuruş örneğiyle ilişkilendirebilir miyiz?
Şimdi de top yerine bir duvara tekme attığımızı düşünelim:
Sizce duvara tekme attıktan sonra ayağımızdaki acının sebebi ne olabir? Biz duvara vurduğumuz halde neden bizim ayağımız ağrıdı?

Daha önceki örnekte duvar yerine topa vurduğumuzda ayağımız acımamıştı ve top hareket etmişti. Fakat burada duvar yerinde durmuştur ayağımız ise acımıştır.

Yaptığımız iş aynı olduğu halde farklı şekillerde uyarılmamızın nedeni edir? Hiç düşündünüz mü?
Bütün bu sorularımızın cevabını deneyleri inceleyerek bulmaya çalışalım.

Newton'a göre, iki cisim birbiriyle etkilesiyorsa, bu cisimlerden her biri diger cisim üzerine bir kuvvet uygular. Sandalyenizde oturdugunuz zaman, vücudunuz asagi dogru sandalyeye bir kuvvet etki ettirir. Sandalye ise vücudunuza yukari dogru bir kuvvet etki ettirir. Bu iki kuvvet etki ve tepki olarak adlandirilir ve Newton'un üçüncü kanunu ile ilgili kavramlardir. Newton'un üçüncü kanununu asagidaki sekilde ifade edebiliriz;
    • Her etki için aynı büyüklükte ve ters yönde bir tepki vardır.
Bu ifaden de anlasilabilecegi gibi hayatimizda bulunan tüm etkilesimlerde kuvvet çiftleri vardir. Bu kuvvet çiftleri etki ve tepki kuvvetleridir. Etki ve tepki kuvvetleri büyüklük olarak ayni yön olarak ise zittirlar.
Dogada etki-tepki kuvvetlerine bir çok örnek verebiliriz. Örnegin suda yüzen bir baligi düsünün. Balik yüzgeci yardimi ile suyu geriye dogru iter. Bu itmeye karsilik olarak ise su tarafindan baliga ileriye dogru bir kuvvet etki eder. Böylelikle balik ilerlemis olur. Diger bir örnek olarak ise uçan bir kusu düsünün. Kus, kanatlari yardimi ile uçar. Her kanat çirpisinda havayi asagi dogru iter ve buna hava tarafindan olusturulan tepki kuvveti ise kusu yukari dogru iter.
Bu örnekleri sizler çogaltabilirsiniz. Sadece çevrenize bakin ve kuvvet olan her yerde etki ve tepki kuvvetlerine örnekler vermeye çalisin.

etki_tepki.gif
Bu seklin ilk kisminda, çocuk, duvara bagli olan ipi çekiyor. Ve ip üzerinde bulunan dinamometre (kuvvetölçer) 500N luk bir kuvvet gösteriyor. Ikinci kisimda ise ip bu sefer duvara degil bir file bagli. Çocuk ipi çekerken fil de bu çekmeye direniyor. Bu durumda da ip üzerindeki dinamometre 500 N luk bir deger gösteriyor.

Peki bu iki durumu düsününce, asagidakilerden hangisi çocugun uyguladigi kuvvet hakkinda dogru bir bilgidir.
  • Ip duvara bagli iken çocuk daha büyük kuvvet uygular.
  • Ip file bagliyken çocuk daha büyük bir kuvvet uygular.
  • Iki durumda da çocugun uyguladigi kuvvet aynidir.