Hareket


 * [[image:bu1.jpg width="324" height="193"]] || [[image:Bu2.gif width="204" height="198" align="center"]] || [[image:bu3.gif width="280" height="181"]] ||  ||
 * media type="file" key="bu5.swf" width="314" height="181" || media type="file" key="bu6.swf" width="278" height="177" || media type="file" key="Bu8.swf" width="267" height="167" ||  ||


 * İlköğretim Fen ve Teknoloji dersinde cisimlerin yer değiştirme sürecinin Hareket olarak ifade edildiğini biliyoruz. Yukarıda bazı örnekler veriliştir. Bu örneklerin yaptığı hareketleri nasıl sınıflarsınız.

Cisimlerin geçtikleri noktaların birleştirilmesiyle Yörünge elde edildiğine göre yukardaki hareketlilerin yörüngeleri hakkında ne söylenebilir?

Sizce bu cisimlerin harketleri sınıflandırılabilir mi? Bu sınıflandırmada nelerden faydalanılır?

Bu hareketlere günlük hayattan nasıl örnekler verilebilir? Örneğin bir dönme dolabın hareketi gibi... ||  ||
 * media type="file" key="tvex.swf" width="721" height="278" align="center" ||  ||


 * Yukardaki hareketli araç sabit hızla düz bir yolda ilerlemektedir. Bu durumda aracın yapmış olduğu hareket çeşidi sizce ne olabilir? Bu soruya önbilgilerimizide kullanarak cevap arayalım. ||

Daha önceki derslerimizden bir şehirden başka bir şehre giderken iki şehir arasında katedilen yol ile bu iki şehir arasındaki en kısa mesafenin yer değiştirmenin büyüklüğü olduğunu ve bu ikisinin farklı kavramlar olduğunu öğrenmiştik. Bu iki şehir arasında alınan yolun bu yolu almak için geçen zamana bölümüne sürat denir. Bu ilişkiyi matematiksel olarak;
 * Fen ve Teknoloji dersinde sabit hızla tek yönlü hareketleri düzgün doğrusal hareket olarak tanımlamıştık. Düzgün doğrusal hareket için verilebilecek en güzel örneklerden biri resmi geçit töreninde uygun adım yürüyen öğrencilerin hareketidir. Bu örnekte en önemli nokta öğrencilerin eşit zaman aralıklarında eşit yol alması ve yönlerinin değişmemesidir. Yandaki animasyonu oynatarak bu hareketin nasıl gerçekleştiğini inceleyebilirsiniz. Gösterilen grafik daha sonraki konularda detaylı olarak anlatılacaktır.

Sürat=Yol / Zaman olarak ifade edildiğini biliyoruz. SI birim sisteminde yolun birimi metre(m), zamanın birimi saniye(sn) olduğu için süratın birimi de m/sn olur. Bu kavramı öğrenirken doğrultu ve yönün söz konusu olmadığını dikkatten kaçırmamak gerekir. Öyleyse sürat skaler bir büyüklüktür. || media type="file" key="Animasyonlar11.swf" width="492" height="309" ||


 * Yer değiştirme ile yolun farklı kavramlar olduğunu biliyoruz. Alınan yolungeçen zamana oranına sürat dedik. Peki yer değiştirmenin zamana oranı aynı şeyi mi ifade eder?

Bu sorumuza bir etkinlikle cevap arayalım.

Ankara'dan 500 km/h lik süratle hareket eden bir uçağı düşünelim. Bu uçağın 2 saatte aldığı yolu bulabilir misiniz? 2 saat sonra uçağın yerini belirleyebilir misiniz? Belirleyemiyorsanız hangi bilgilere ihtiyacınız var? Süratı verilen bir aracın belli bir sürede alacağı yol hesaplanabilir. Ancak bu yolun hesaplanması aracın o süre sonunda bulunacağı noktayı belirlememize yetmez. Aracın bir süre sonra bulunduğu noktayı belirleyebilmek için yer değiştirmesini bilmek gerekir. Yer değiştirme vektörel bir büuüklük oldğundan yön söz konusudur. Öyleyse uçağın belli bir süre sonra bulunduğu noktanın belirlenebilmesi için hangi doğrultuda ve hangi yönde hareket ettiğinin de bilinmesi gerekir. Bu durumda süratın yanında doğrultu ve yönün de verilmesi gerekir. Burada kullandığımız ifade artık sürat değil başka bir kavramdır. Çünkü bu kavramı ifade edebilmek için yönden de bahsetmek zorunda kaldık. Bu şekilde ifade edilen büyüklüklerin vektörel büyüklükler olduğunu biliyoruz. Yön ve şiddet ile tam olarak ifade edilebilen yer değiştirmenin zamana oranı olan bu kavram, fizikte hız olarak adlandırılır. Hız V ile gösterilir ve büyüklüğü;

v=Δx/Δt eşitliği ile hesaplanır. SI birim sisteminde yer değiştirme büyüklüğünün birimi metre(m), zamanın birimi saniye(s) olarak alındığı için hızın birimi m/s olur. ||

a.Süratini b. Hızın büyüklüğünü hesaplayınız. ||
 * Samsun ile Ankara arası kuş uçuşu ile 300 Km dir. Bu iki şehri birbirine bağlayan tren yolunun uzunluğu ise 450 km dir. Bu mesafeyi sabit bir süratle 5 saatte alan trenin;


 * Gölün ortasında balıktutmakta olan bir balıkçı radyodan bir fırtınanın çıkmak üzere olduğunu duyuyor. Balıkçı bu fırtınadan kurtulmak için sizden cep telefonu ile yardım istiyor. Balıkçıyı bu fırtınadan kurtarmak için hangi bilgilere ihtiyaç duyarsınız? ||